Kalkulator VPD wylicza niedosyt ciśnienia pary między liściem a powietrzem na podstawie temperatury powietrza, wilgotności i temperatury liścia, a potem podaje okno wilgotności utrzymujące dany etap w widełkach.
Wzór — Kalkulator VPD
VPD to różnica między ciśnieniem pary, jakie mogłaby utrzymać powierzchnia liścia, a tym, które faktycznie jest w powietrzu. Transpiracją rządzi liść, więc istotna wartość używa temperatury liścia do nasycenia i temperatury powietrza do ciśnienia rzeczywistego. Ciśnienie nasycenia liczy równanie Magnusa–Tetensa.
- SVP(T) [kPa] = 0,61078 × e^((17,27 × T) ÷ (T + 237,3))
- ciśnienie rzeczywiste = SVP(powietrze) × RH ÷ 100
- VPD_liść = SVP(liść) − ciśnienie rzeczywiste
- VPD_powietrze = SVP(powietrze) − ciśnienie rzeczywiste
- temp. liścia = temp. powietrza − offset (1–3 °C pod LED, ~0 przy silnym IR)
- wilgotność bezwzględna [g/m³] = 216,7 × ciśnienie rzeczywiste × 10 ÷ (T + 273,15)
Przykład liczbowy — Kalkulator VPD
Powietrze 25 °C i 60% RH, liście chłodniejsze o 2 °C. SVP(25) = 3,17 kPa, więc ciśnienie rzeczywiste to 3,17 × 0,60 = 1,90 kPa. SVP(23) = 2,81 kPa, zatem VPD liścia = 2,81 − 1,90 = 0,91 kPa. VPD powietrza wyszłoby 3,17 − 1,90 = 1,27 kPa — różnica 0,36 kPa i cały powód, dla którego dwa kalkulatory potrafią się nie zgodzić co do tego samego pomieszczenia.
0,91 kPa mieści się w widełkach wegetacji (0,8–1,2 kPa), więc nic nie wymaga zmiany. Żeby to samo pomieszczenie wprowadzić w widełki kwitnienia 1,2–1,6 kPa, trzeba zejść z wilgotnością do około 38–51% RH przy tych samych temperaturach albo podnieść temperaturę powietrza. Punkt rosy wynosi tu 16,7 °C, prawie 8 °C poniżej temperatury powietrza, więc nie ma ryzyka kondensacji; kiedy ten odstęp spada poniżej 3 °C, woda zaczyna osadzać się na chłodnych powierzchniach i realnym problemem staje się botrytis, a nie VPD.
Typowe zakresy — Kalkulator VPD
Offset liścia to największe źródło błędu. Pod LED bez ciepła promieniowania liście są zwykle 1–3 °C chłodniejsze od powietrza; pod HPS albo w silnym nadmuchu mogą mieć temperaturę powietrza lub wyższą. Termometr na podczerwień skierowany w duży liść wachlarzowy kosztuje niewiele i zdejmuje zgadywanie. GrowLog liczy VPD automatycznie dla każdego zdarzenia z temperaturą i wilgotnością oraz oznacza wartości spoza widełek dla danej fazy wzrostu.
| Etap | Widełki VPD |
|---|---|
| Siewka / klon / ukorzenianie | 0,4–0,8 kPa |
| Wegetacja | 0,8–1,2 kPa |
| Kwitnienie | 1,2–1,6 kPa |
| Późne kwitnienie / dojrzewanie | 1,2–1,5 kPa przy 45–50% RH |
| Suszenie | 0,8–1,0 kPa (około 18–20 °C i 58–62% RH) |
| Strefy ryzyka | poniżej 0,4 kPa ryzyko pleśni · powyżej 1,6 kPa zamykanie aparatów szparkowych |